การ แบ่ง ลำดับ ชั้น พระ อัครมเหสี แห่ง ราชวงศ์ จักรี กรุง รัตนโกสินทร์ ตาม โบราณ ราชประเพณี ใน ครั้ง นี้ ขอ อนุญาต นำ เสนอ การ แบ่ง ลำดับ ชั้น พระ อัครมเหสี แห่ง กรุง รัตนโกสินทร์ ใน ทุก รัชกาล มา ให้ ความ รู้ แก่ ท่าน ผู้ ฟัง ทุก ท่าน ให้ ได้ รู้ ถึง ประวัติ แห่ง ราชวงศ์ จักรี ให้ มาก ขึ้น พระ ภรรยา ของ พระ เจ้า แผ่น ดิน ตาม โบราณ ราชประเพณี เมื่อ เสด็จ เถลิง ถวัลย์ จัด ทรง พระ กรุณา โปรดเกล้า สถาปนา พระ อิสริยยศ พระ ภรรยา ให้ มี พระ อิสริยยศ ฐาน อดอล์ฟ ใน พระ บรมราชจักรีวงศ์ โดย พระ บาท สมเด็จ พระ มงกุฎเกล้า เจ้า อยู่ หัว
ทรง พระ กรุณา โปรด เกล้า ให้ จัด ลำดับ ภารกิจ ภรรยา เจ้า หมาย ถึง ภรรยา ของ พระ เจ้า แผ่น ดิน ที่ มี พละ กำเนิด เป็น เจ้า ซึ่ง ตาม กฎ มณเฑียรบาล ว่า ด้วย พระ ราชทาน อันดรศักดิ์ ของ พระ ภรรยา เจ้า ได้ กำหนด ไว้ ว่า มี 4 ขั้น ด้วย กัน คือ พระ อัครมเหสี พระ มเหสี พระ ราชเทวี และ พระ อัคร ชายา พระ อัครมเหสี เป็น พระ อิสริยยศ พระ ภรรยา เอก ใน พระ เจ้า แผ่น ดิน หรือ เป็น พระ มารดา ของ องค์ รัชทายาท ใน อดีต มี คำ นำ พระ นาม แตก ต่าง กัน แล้ว แต่ รัชกาล อาทิ กลม หลวง บาท บริจาค ใน สมเด็จ พระ เจ้า กรุง ธนบุรี สมเด็จ พระ นาง เธอ โสมนัส วัฒนาวดี
พระ นาง นาทบรมครักษ์ ราชเทวี ใน พระ บาท สมเด็จ พระจอมเกล้า เจ้า อยู่ หัว เป็น ต้น [เพลง] บาท บริการ หมาย ถึง ภรรยา ที่ เป็น สามัญชน ของ พระ มหากษัตริย์ พระ มหาอุปราช และ เจ้า ฟ้า คือ มี ฐานันดร ตั้ง แต่ หม่อม ราชวงศ์ หญิง ลง ไป โดย มี คำ นำ หน้า นาม ว่า เจ้า จอม โดย เสม็ด ดำรงราชานุภาพ ทรง อธิบาย ไว้ ใน หนังสือ ศาล สมเด็จ ว่า เมื่อ แรก ใช้ นำ หน้า ประกอบ การ เรียก พระ สนม ที่ เป็น คน โปรด ว่า จอม พระ สนม หรือ เจ้า จอม พระ สนม แต่ เวลา พูด จะ ยอด ตัด คำ ว่า พระ สนม ออก เหลือ เพียง จอ หรือ เจ้า จอม และ หาก รับ ราชการ จน มี พระ
ราชโอรส หรือ พระ ราชธิดา จะ ได้ เลื่อน เป็น เจ้า จอม มารดา โดย บาท บริจาค ที่ กามี ลำดับ ชั้น 4 ชั้น คือ พระ สนม เอก พระ สนม เจ้า จอม และ นาง อยู่ งาน [เพลง] การ แบ่ง ลำดับ ชั้น พระ อัครมเหสี สมเด็จ พระ อัครมเหสี หรือ พระ มเหสี เอก ผู้ บรรยาย เหนือ พระ มเหสี อื่น ๆ ทั้ง ปวง มี ลำดับ ชั้น ดัง นี้ สมเด็จ พระ นาง เจ้า พระ บรมราชินีนาถ เป็น ตำแหน่ง พระ อัครา มเหสี หรือ พระ ราชินี และ เคย ดำรง ตำแหน่ง ผู้ สำเร็จ ราชการ แผ่น ดิน มี เพียง 2 พระ องค์ ใน ประวัติศาสตร์ ไทย นั่น คือ สมเด็จ พระ นาง เจ้า เสภา ผ่องศรี พระ
บรมราชินีนาถ และ สมเด็จ พระ นาง เจ้า สิริกิติ์ พระ บรมราชินีนาถ สถาปนา เป็น สมเด็จ พระ นาง เจ้า สิริกิติ์ พระ บรมราชินีนาถ พระ บรมราชชนนี พัน ปี หลวง สมเด็จ พระ นาง เจ้า พระ บรมราชินี เป็น ตำแหน่ง พระ อาทิตย์ แต่ ไม่ เคย ดำรง ตำแหน่ง ผู้ สำเร็จ ราชการ แผ่น ดิน ได้ แก่ สมเด็จ พระ อัมรินทรา บรมราชินี เฉลิม พระ นาม โดย พระ บาท สมเด็จ พระ มงกุฎเกล้า เจ้า อยู่ หัว สมเด็จ พระ ศรีสุริยาบรมราชินี สมเด็จ พระเทพ สิรินทรา บรมราชินี สมเด็จ พระ นาง เจ้า อินทรศักดิ์ สจี พระ บรมราชินี รถ พระ อิสริยยศ เป็น พระ วรมราชชญา สมเด็จ พระ นาง เจ้า รำไพพรรณี พระ บรมราชินี
สมเด็จ พระ นาง เจ้า สิริกิติ์ พระ บรมราชินี สถาปนา เป็น พระ บรมราชินีนาถ และ รัชกาล ปัจจุบัน พระ บรมราชินี พระ บรมราชินี ใน รัชกาล ที่ 10 สมเด็จ พระ ราชินี พระ อัครมเหสี ใน พระ เจ้า แผ่น ดิน ที่ ยัง ไม่ ผ่าน พระ ราชพิธี บรมราชาภิเษก [เพลง] สมเด็จ พระ พระ บรมราชเทวี เป็น ตำแหน่ง พระ อัครมเหสี ใน สมัย รัชกาล ที่ 5 ก่อน มี การ สถาปนา ตำแหน่ง พระ บรมราชินีนาถ ขึ้น มา เมื่อ มี ตำแหน่ง พระ บรมราชินีนาถ แล้ว ก็ จะ ไม่ มี การ สถาปนา พระ อัครมเหสี ใน ตำแหน่ง พระ บรมราชเทวี อีก เสมอ ด้วย สมเด็จ พระ นาง เจ้า พระ บรมราชินี ได้ แก่ สมเด็จ พระ นาง เจ้า
สุนันทา กุมารีรัตน์ สมเด็จ พระ นาง เจ้า สุนันทา กุมารีรัตน์ พระ บรมราชเทวี หลัง สิ้น พระ ชนม์ สมเด็จ พระ นาง เจ้า สว่างวัฒนา พระ บรมราชเทวี [เพลง] สมเด็จ พระ อัครราชทวี เป็น ตำแหน่ง พระ อัครมเหสี อีก ตำแหน่ง หนึ่ง ได้ แก่ สมเด็จ พระ นาง เจ้า โสภา ของ ศรี พระ อัครราชทวี ใน ปี 2437 ถึง 2440 และ เปลี่ยน พัฒนา ใน ฐานะ พระ ราชมารดา ของ สยามมกุฎราชกุมาร เสมือน ด้วย พระ บรมราชเทวี สมเด็จ พระปิตุจฉา เจ้า สุขุมาลย์ มาลาศรี พระ อัครราชทวี สถาปนา โดย พระ บาท สมเด็จ พระ ปกเกล้า เจ้า อยู่ หัว พระ นาง เจ้า พระ วรมราชเทวี เป็น ตำแหน่ง พระ
มเหสี ลำดับ ที่ 2 ได้ แก่ พระ นาง เจ้า เสาวภา ผ่องศรี พระ วราชทีวี ใน ปี 2423 ถึง ปี 2437 และ ได้ สถาปนา เป็น พระ อัครราชทวี พระ นาง เจ้า ต่อ มา พระ นาง เจ้า สุวัฒนา พระ วรราชเทวี พระ นาง เจ้า พระ ราชเทวี เป็น ตำแหน่ง พระ มเหสี ลำดับ ที่ 3 ได้ แก่ พระ นาง เจ้า สว่างวัฒนา พระ ราชเทวี ใน ปี 2421 ถึง 2424 และ สถาปนา ขึ้น เป็น พระ บรมราชเทวี พระ นาง ต่อ มา คือ พระ นาง เจ้า สาว ผ่องศรี พระ ราชเทวี แต่ง ตั้ง ใน ปี 2423 และ สถาปนา ขึ้น เป็น อาจ จะ ทีวี ผนัง ต่อ มา พระ นาง เจ้า สุขุมา มาราซี พระ ราชเทวี แต่ง ตั้ง นาย ปี 2424 ถึง ปี 2468
และ เด็ก ขึ้น สถาปนา เป็น พระ อัครราชเทวี ตำแหน่ง ต่อ มา พระ นาง เธอ หรือ พระ นาง เธอ เป็น ตำแหน่ง พระ มเหสี ลำดับ ที่ 4 พระ อัคร ชายา เธอ เป็น ตำแหน่ง พระ มเหสี ลำดับ ที่ 5 พระยศ พระ โบราณ ราช ชายา เป็น ตำแหน่ง พระ มเหสี ลำดับ ที่ 6 ตำแหน่ง ต่อ มา พระ ราชชายา เป็น ตำแหน่ง มเหสี ลำดับ ที่ 7 ได้ แก่ เจ้า ดาราศาสตร์ ได้ แก่ เจ้า คุณ พระ ประยุทธ์ วงศ์ สถาปนา โดย พระ บาท สมเด็จ พระ มงกุฎเกล้า เจ้า อยู่ หัว และ เจ้า คุณ พระ สิ่ง นี้ ได้ ที่ ลาด กัลยาณี สถาปนา โดย พระ บาทสมเด็จ พระ วชิระเกล้า เจ้า อยู่ หัว รัชกาล ที่ 10 ใน ปัจจุบัน
เจ้า คุณ จอม มารดา เป็น ตำแหน่ง พระ สนม เอก ได้ แก่ เจ้า จอม มารดา เปี่ยม ใน รัชกาล ที่ 4 ใน พ.ศ 2428 ถึง 2466 สถาปนา โดย พระ บาท สมเด็จ พระจอมเกล้า เจ้า อยู่ หัว เจ้า คุณ จอม มารดา สำลี ใน รัชกาล ที่ 4 สถาปนา โดย พระ บาท สมเด็จ พระ จุลจอมเกล้า เจ้า อยู่ หัว และ เจ้า คุณ จอม มารดา แพง ใน รัชกาล ที่ 5 ใน ปี 2447 ถึง 2464 สถาปนา เป็น เจ้า คุณ พระ [เพลง] ตำแหน่ง ต่อ มา เจ้า จอม เป็น ตำแหน่ง พระ สนม เอก ได้ แก่ เจ้า จอม มารดา นัก วิจัย ใน รัชกาล ที่ 1 เจ้า จอม มารดา เรียม ใน รัชกาล ที่ 2 และ สถาปนา เป็น กรม สมเด็จ พระ ศรีสุราลัย
ลำดับ ต่อ มา เจ้า จอม มารดา ทรัพย์ ใน รัชกาล ที่ 3 เจ้า จอม มารดา ชุ่ม ใน รัชกาล ที่ 4 และ เจ้า จอม มารดา อ่อน ใน รัชกาล ที่ 5 ตำแหน่ง ต่อ มา คือ พระ สำหรับ พระ สนม เอก ใน รัชกาล ที่ 6 ได้ แก่ เจ้า จอม แว่น ใน รัชกาล ที่ 1 เจ้า จอม หม่อม ราชวงศ์ สดวัฒนา ใน รัชกาล ที่ 6 ใน ปี 2467 ถึง 2468 และ ได้ สถาปนา เป็น พระ วรกิตติวี ตำแหน่ง ต่อ มา คือ เจ้า จอม มารดา เป็น สนม ได้ แก่ พระ สุจริตสุดา และ คุณ พระ อินทรา นี้ ใน ปี 2465 และ สถาปนา เป็น พระ ราชชายา ตำแหน่ง ต่อ มา คือ เจ้า จอม เป็น ตำแหน่ง พระ สนม ได้ แก่ เจ้า
จอม มารดา พุ่ม เจ้า จอม มารดา ศิลา เจ้า จอม มารดา สัมฤทธิ์ เจ้า จอม มารดา น้อย และ เจ้า จอม มารดา หม่อม ราชวงศ์ แฉ ลำดับ ต่อ มา จอม มารดา เป็น ตำแหน่ง พระ สนม ได้ แก่ เจ้า จอม บุนนาค ใน รัชกาล ที่ 1 เจ้า จอม แสง ใน รัชกาล ที่ 2 เจ้า จอม เครือวัลย์ ใน รัชกาล ที่ 3 เจ้า จอม ตน กุสุเบียร์ ใน รัชกาล ที่ 4 และ เจ้า จอม มอม ราชวงศ์ จรวย ใน รัชกาล ที่ 5
