เจ้า นาย สตรี ที่ ถูก ถอด ถอน จาก ฐานันดรศักดิ์ กระทำ ผิด กฎ มณ เทียน บาน เสื่อม เสีย เกียรติยศ เจ้า นาย สตรี ไทย ที่ ถูก ถอด ถอน ออก จาก ฐานันดรศักดิ์ ที่ ปรากฏ หลัก ฐาน มี ด้วย กัน 5 พระ องค์ คือ พระ องค์ เจ้า ยิ่ง เยาวลักษณ์ หม่อม เจ้า อร หม่อม เจ้า แฝง หม่อม เจ้า จันทร์เจริญ และ หม่อม เจ้า อุบล พนิต ดย ถูก ถอด จาก ฐานันดรศักดิ์ เนื่อง จาก กระทำ ผิด กฎ มน เทียน บาน เป็น การ เสื่อม เสีย พระ เกียรติยศ อัน มี ต้น เหตุ มา จาก ปัญหา เรื่อง ความ รัก และ การ เงิน เป็น สำคัญ พระ องค์ เจ้า หญิง เยาวลักษณ์ เจ้า นาย
สตรี ที่ ถูก ถอด ออก จาก ฐานันดรศักดิ์ เป็น เรื่อง ราว ใหญ่ โต มาก ที่ สุด คง หน ไม่ พ้น หม่อม ยิ่ง หรือ พระ เจ้า พี่ นาง เธอ พระ องค์ เจ้า ยิ่ง เยาวลักษณ์ อัครราช สุดา พระ ราชธิดา พระ องค์ แรก ใน รัชกาล ที่ 4 ประสูติ แต่ เจ้า จอม มารดา แพ เรื่อง ราว นั้น เกิด ขึ้น ใน ปี 2429 เมื่อ พระ องค์ เจ้า หญิง ยิ่ง เยาวลักษณ์ ทรง คลอด ลูก ที่ พระ ตำหนัก ใน วัง หลวง ทำ การ สอบ สวน จน ได้ ความ ว่า พระ องค์ ทรง ลัก ลอบ มี ความ สัมพันธ์ กับ ชาย สามัญชน ชื่อ ว่า โต ซึ่ง ได้ ลอบ เข้า มา ใน วัง หลวง โดย ปีน กำแพง วัง เข้า มา ที่ พระ ที่ นั่ง ศิวาลัย
มหาปราสาท ถึง 4 ครั้ง ความ สัมพันธ์ ระหว่าง พระ องค์ เจ้า หญิง ยิ่ง เยาวลักษณ์ กับ นาย โต เกิด ขึ้น ก่อน หน้า นี้ หลาย ปี ทั้ง สอง รู้ จัก กัน ตั้ง แต่ เมื่อ ครั้ง ที่ นาย โต บวช เป็น ภิกษุ อยู่ ที่ วัด ราชประดิษฐ์ โดย มี ทาส ของ พระ องค์ เจ้า หญิง ยิ่ง เยาวลักษณ์ ชื่อ ว่า เผือก เป็น คน กลาง ให้ ความ ช่วย เหลือ ติด ต่อ ใน ตัว เป็น พระ ที่ ช่าง ประจบ ผู้ ใหญ่ และ มี กิริยา ไม่ สำรวม จึง ถูก ขับ ออก จาก วัด ราชประดิษฐ์ ไป อยู่ วัด บุญศิริ มาตยา ต่อ มา เมื่อ สึก แล้ว พระ องค์ เจ้า ยิ่ง เยาวลักษณ์ ทรง อุปการะ น โต ทั้ง เช่า ตึก แถว
ที่ ถนน เจริญ กุง ให้ อาศัย มอบ แหวน เพชร และ เงิน ทอง ให้ ใช้ จน กรม มึน พรหม วนานุรักษ์ พระ อนุชา ของ พระ องค์ เจ้า หญิง ยิ่ง เยาวลักษณ์ ถึง กับ ทรง เตือน ว่า การ เลี้ยง ดู ใน โต งาม เช่น นี้ จะ มี ข้อ คหา กระทั่ง นาย โต ลอบ เข้า มา ยัง พระ ตำหนัก ของ พระ องค์ เจ้า ยิง เยาวลักษณ์ ซึ่ง ค่ำ นั้น ไม่ มี คน อยู่ อ้า โต นอน หม่อม หญิง เมื่อ ใด ไม่ ทราบ อ้า โต แต่ง ตัว คลาย ผู้ หญิง ห่ม สไบ เข้า มา หม่อม ยิ่ง จึง พูด กับ อ้าย โต ว่า ช่าง กหาร เหลือ เกิน อ้าย โต ตอบ หม่อม ยิ่ง ว่า หม่อม ยิ่ง ไม่ เลี้ยง ดู อ้าย โต แล้ว ไม่ ทำ อย่าง นี้ จะ มี
ที่ ไหน กิน และ ความ รัก หม่อม ยิ่ง จึง อุตส่าห์ เข้า มา หม่อม ยิ่ง ให้ อ้าย โต แอบ อยู่ หลัง เตียง และ หม่อม ยิ่ง ไป รับ ประทาน อาบ น้ำ และ ข้อ นอน บน เตียง หา ได้ ดับ ไฟ ไหม้ ไอ โต เข้า หา หม่อม ยิ่ง ได้ เสีย กัน หม่อม ยิ่ง มี ความ เสีย ใจ ที่ ประพฤติ ชั่ว อาย โต ได้ ปลอบ หม่อม ยิ่ง หม่อม ยิ่ง ได้ ให้ สาย สร้อย ปั้น เอว ทอง คำ สาย นาฬิกา ทอง คำ สาย หนึ แหวน เพชร วง หนึ กับ เงิน ให้ ไอ้ โต คาด เอว ไป ด้วย เมื่อ เวลา ผ่าน ไป พระ องค์ เจ้า ยิ่ง เยาวลักษณ์ ทรง ตั้ง ครรภ์ และ ท้อง โต แต่ ไม่ มี ใคร คาด คิด ว่า จะ ทรง ตั้ง
ครรภ์ คิด เพียร ว่า ประชวน โลค ท้อง มาร จน ความ แตก เมื่อ ทรง คลอด ลูก กฎ มล เทน บาน แล บท โทษ ลักษณะ นี้ ถึง ขั้น ประหาร ชีวิต อย่าง ไร ก็ ตาม รัชกาล ที่ 5 พระ ราชทาน อภัยโทษ ิ ให้ เฆี่ยน และ ประหาร ชีวิต พระ องค์ เจ้า ยิ่ง เยาวลักษณ์ แต่ ให้ ริบ ราชบาตร และ ให้ ถอด จาก ฐา นดร สักดิ์ ลง เป็น เพียง หม่อม และ เรียก ชื่อ อย่าง คน สามัญ ส่วน นาย โต ถูก ประหาร ชีวิต ลำดับ ต่อ มา หม่อม เจ้า อร สำหรับ เจ้า นาย สตรี ที่ ถูก ถอด จาก ฐาน นันดรศักดิ์ อัน มี ต้น เหตุ มา จาก ปัญหา เรื่อง ของ การ เงิน อ่อน และ หม่อม เจ้า แฝง ซึ่ง ได้ ขาย ตัว เป็น ทาส หม่อม
เจ้า อร พระ ธิดา ใน พระ เจ้า บรมวงศ์ เธอ พระ องค์ เจ้า เรโน พระ โอรส ใน รัชกาล ที่ 2 เมื่อ พระ บิดา สิ้น พระ ชน์ หม่อม เจ้า อร ชันษา ได้ เพียง 9 ปี มี สภาพ ชีวิต แทบ ไม่ ต่าง จาก คน รับ ใช้ ทั่ว ไป ใน วัง หลวง หม่อม เจ้า อ่อน จึง เลือก หา ชีวิต ที่ ดี กว่า ภาย ใน วัง โดย หนี ไป แต่ง งาน กับ ชาย สามัญ ชื่อ แสง และ ปลอม ตัว เป็น ไพร่ ชาย ชื่อ ว่า เอม มี บุตร ด้วย กัน คน หนึง ชื่อ แพ หม่อม เจ้า อร ไม่ สามารถ ดำรง ชีวิต ่าม กลาง สังคม และ เศรษฐกิจ ที่ กำลัง เปลี่ยน แปลง จึง ต้อง ขาย ตัว เป็น ทาส แก่ นาย เงิน อยู่ หลาย คน จน ตก เป็น
ทาส ของ เถ้า แก่ ปริก เป็น เวลา 11 ปี กระทั่ง หม่อม เจ้า อร พา บุตร หลบ หนี ไป อยู่ กับ หม่อม เจ้า เจริญจิต ผู้ ทรง เป็น พระ ขนิษฐา เท่า แก่ ปริก ทราบ เรื่อง จึง ทุน เกล้า ถวาย ฎีกา ร้อง ทุกข์ เรื่อง ของ หม่อม เจ้า อร ไป ถึง ที่ ประชุม เสนาบดี สภา ใน ปี 243 15 รัชกาล ที่ 5 มี พระ ราชวินิจฉัย ว่า หม่อม เจ้า อร ไม่ิ ได้ ประพฤติ ตัว ตาม บรรดา ศักดิ์ บังอาจ ยอม เป็น เมีย ไอ้ แสง ซึ่ง เป็น ไพร่ ต่ำ สัก แล้ว ไป ขาย ตัว เป็น ทาส ผู้ มี ชื่อ ต่อ ๆ มา จน ถึง เท่า แก่ ปริก นี้ หม่อม เจ้า อร มี ความ ผิด ให้ ถอด หม่อม
เจ้า อร ออก จาก ยศ บรรดา ศักดิ์ หม่อม เจ้า อร แล้ว เอา ตัว มา จำ ไว้ ใน พระ บรมมหาราชวัง หม่อม เจ้า อร ใช้ ชีวิต นอก วัง นาน กว่า 35 ปี เมื่อ ถูก ถอน จาก ฐาน นันดรศักดิ์ ก็ รับ ราชการ อย่าง สามัญ ชน ใน วัง หลวง เรื่อย มา จน มี อายุ ถึง 60 ปี แม้ จะ ไร้ อิสรภาพ แต่ ก็ แลก มา กับ ชีวิต ที่ ไม่ ต้อง ระหก ระเหิน เหมือน แต่ ก่อน หม่อม เจ้า แฝง หม่อม เจ้า แฝง เป็น พระ ราชธิดา ใน พระ ราชวรวงศ์ เธอ พระ องค์ เจ้า ชาย เิง คะนอง หรือ พระ องค์ เจ้า ชาย ปอก พระ โอรส ใน สมเด็จ พระ บวร ราช เจ้า มหาศักดิพล เสก วัง หน้า สมัย รัชกาล ที่ 3 ได้ ขาย ตัว เป็น ทาส พระ
อภัยพร พักร์ ภาย หลัง พยายาม หลบ หนี แต่ พล ตระเวน จับ ตัว กลับ มา ได้ ระหว่าง ถูก จำ ตรวน นั้น คลอด บุตร คน หนึ่ง ซึ่ง มี สามี เป็น ชาย สามัญชน ชื่อ จันทร์ รัชกาล ที่ 5 ทรง เห็น ว่า หม่อม เจ้า แฟง เป็น หม่อม เจ้า ได้ รับ เี้ย หวัด ตาม เกียรติยศ สืบ มา หาก แม้ มี ปัญหา สิ่ง ใด ควร กราบ ทูล แก่ เจ้า นาย ชัน ผู้ ใหญ่ ใน ราชสกุล ให้ ส่ง ทราบ ถึง ความ ทุกข์ ร้อน จึง จะ สม ควร มิ ใช่ ขาย ตัว ลง เป็น ทาส สร้าง ความ เสริม เสีย แก่ พระ ราชวงศ์ ดัง นั้น จึง ทรง มี พระ ราชวินิจฉัย ว่า หม่อม เจ้า แฝง มิ ได้ ประพฤติ ตัว ตาม
บรรดาศักดิ์ ทำ ให้ เสีย เกียรติยศ กราช ตระกูล บังอาจ ยอม เป็น เมีย นาย จันทร์ ซึ่ง เป็น ใคร่ ต่ำ สักดิ์ มี ความ ผิด อยู่ ชั้น หนึ่ง แล ไป ขาย ตัว เป็น ทาส พระ อภัย พลศักดิ์ มี ความ ผิด อีก ชั้น หนึ่ง ให้ ถอด หม่อม เจ้า แฝง จาก ยศ บรรดาศักดิ์ หม่อม เจ้า แล้ว เอา ตัว มา จำ ไว้ ใน พระ บรมมหาราชวัง นอก จาก กรณี ของ หม่อม เจ้า อร และ หม่อม เจ้า แฝง แล้ว ก็ ยัง มี กรณี ของ หม่อม เจ้า หวาน ซึ่ง ได้ ขาย ตัว เป็น ทาส แก่ พระ องค์ เจ้า ปุง กด และ ได้ หลบ หนี ไป รัชกาล ที่ 5 ทรง ตัด สิน ให้ จำ ตัว หม่อม เจ้า หวาน ไว้ ใน วัง หลวง แต่ ไม่ ได้ ถอด
จาก ฐาน นันดรศักดิ์ จำ ตัว ไว้ จน กว่า จะ มี ผู้ มา รับ รอง ว่า จะ ไม่ ให้ หม่อม เจ้า หวาน ขาย ตัว เป็น ทาส อีก กฎ มวน เทียน บาน เมื่อ เข้า สู่ สมัย รัชกาล ที่ 6 สังคม ทัน สมัย เปิด กว้าง กว่า ยุค ก่อน ๆ จึง ทำ ให้ มี เจ้า นาย สมรส จำนวน มาก บ้าง ก็ นำ ความ กราบ บังคม ทูล บ้าง ก็ สมรส โดย ไม่ ได้ บัง กราบ บังคม ทูล ดัง นั้น รัชกาล ที่ 6 จึง ทรง ตรา กฎ มณเฑียน บาน ขึ้น มา ใหม่ หาก เจ้า นาย จะ ทำ การ สมรส ต้อง นำ ความ กราบ บังคม สภาพ เพื่อ ขอ พระ ราชทาน พระ บรมราชานุญาต เสีย ก่อน ครั้ง นั้น เปลี่ยน แปลง การ ปก ครอง รัฐบาล คณะ
ราษฎร ได้ แก้ ไข เพิ่ม เติม กฎ มวล เทน บา ดัง กล่าว อีก 3 มาตรา มาตรา 3 ระบบ สรุป ว่า เจ้า นาย ชั้น หม่อม เจ้า ขึ้น ไป หาก จะ สมรส ต้อง นำ ความ กราบ บังคม ทูล ขอ พระ บรมราชานุญาต มาตรา 4 สรุป ว่า หาก เจ้า นาย สตรี จะ สมรส กับ สามัญชน อัน ไม่ ต้อง ด้วย พระ ราชประเพณี นิยม ต้อง กราบ บังคม ทูล ลา ออก จาก ฐานันดรศักดิ์ เสีย ก่อน และ หาก เจ้า นาย พระ องค์ ใด ฝ่า ฝืน มาตรา 3 และ 4 ให้ ถอด จาก ฐาน นันดรศักดิ์ เสีย เจ้า นาย สตรี หลาย พระ องค์ ได้ ปฏิบัติ ตาม กฎ มณฑน บาล ดัง กล่าว หลาย พระ องค์ ด้วย กัน เพื่อ สมรส กับ ชาย สูง ศักดิ์ หรือ ชาย สามัญชน
ทว่า มี เจ้า นาย สตรี 2 พระ องค์ ที่ ไม่ ได้ ปฏิบัติ ถูก ต้อง ตาม กฎ คือ หม่อม เจ้า จันทร์ เจริญ รัชนี และ หม่อม เจ้า อุบล พณี วรว หม่อม เจ้า จันทร์เจริญ หม่อม เจ้า จันทร์ เจริญ รัชนี พระ ธิดา ใน พระ ราชวรวงศ์ เธอ กรมหมื่น พิทยาลงกรณ์ ทรง ประพฤติ ไม่ ต้อง ด้วย พระ ราชนิยม และ ละเมิด กฎ มณเฑียรบาล ว่า ด้วย การ สมรส พระ ราชวงศ์ แก้ ไข เพิ่ม เติม พุทธศักราช 275 ใน พระ ปรมาภิทัย พระ เจ้า อยู่ หัว คณะ ผู้ สำเร็จ ราชการ แทน พระ องค์ ลง มติ ให้ ถอด หม่อม เจ้า จันทร์ เจริญ รัชนี ออก เสีย จาก ฐานันดรศักดิ์ แห่ง พระ ราชวงศ์ หม่อม เจ้า อุบล พรรณี หม่อม เจ้า อุบล
พรรณี วรว พระ ธิดา ใน พระ เจ้า บรมวงศ์ เธอ กรม พระ นราธิป ประพัน พงศ์ ทรง เป็น เจ้า นาย สตรี พระ องค์ แรก ที่ สมรส กับ ชาว ต่าง ประเทศ หลัง จาก ที่ สงฆ ขอ พระ ราชทาน พระ บรมราชานุญาต จาก รัชกาล ที่ 7 เพื่อ เสด็จ ไป ศึกษา ต่อ ที่ ประเทศ อังกฤษ เมื่อ ปี พุทธศักราช 2472 หม่อม เจ้า อุบล พณี ทรง พบ รัก กับ นาย แฮร์รี่ แคบ พนักงาน บริษัท ที่ ทำ งาน ใน ระหว่าง ที่ ประทับ อยู่ ใน ประเทศ อังกฤษ และ ได้ สมรส กัน โดย ไม่ ได้ นำ ความ กราบ บังคม ทูล ถือ ว่า ละเมิด กฎ มณ เฑียร บาน แม้ ทาง รัฐบาล ได้ ขอ ให้ หม่อม เจ้า อุบล พรรณี กลับ ประเทศ พระ
องค์ ก็ ไม่ ยอม เสด็จ กลับ เพียง แต่ ได้ ให้ สถาน ทูต นำลาย พระ หัตถ์ ขอ ลา ออก จาก ฐาน ดอนศักดิ์ ขึ้น ทูลเกล้า กราบ ทูล พร้อม กับ ทรง ตอบ ว่า ไม่ มี อะไร ที่ จะ ทำ ให้ เปลี่น พระทัย และ หวัง อยู่ แต่ ว่า จะ ได้ รับ พระ ราชทาน พระ บรมราชานุญาต ต่อ ไป ที่ สุด แล้ว หม่อม เจ้า อุบล พานี ถูก ทอน จาก ฐาน ดอนศักดิ์ เพราะ ได้ ทำ การ สมรส กับ ชาย โดย มิ ได้ นำ ความ กราบ บังคม ทูล ขอ พระ ราชทาน พระ บรมราชานุญาต ก่อน อัน เป็น การ ไม่ ต้อง ด้วย ประเพณี นิยม และ ละเมิด กฎ มน เทน บาน เรื่อง ราง ของ เจ้า นาย สตรี ทั้ง 5 พระ
องค์ ทำ ให้ เห็น ข้อ แตก ต่าง ของ สังคม ประเพณี กฎ หมาย ความ คิด ของ เจ้า นาย ของ 2 ช่วง เวลา คือ สมัย สมบูรณาญาสิทธิราช และ สมัย ประชาธิปไตย พระ องค์ เจ้า ยิ่ง เยาวลักษณ์ หม่อม เจ้า อ่อ และ หม่อม เจ้า แฝง ทรง อยู่ ใน สังคม จารี ต้อง เคร่ง ครัด ปฏิบัติ ตาม คติ ความ เชื่อ แบบ โบราณ เมื่อ เกิด เป็น เจ้า นาย สูง ศักดิ์ ต้อง ประพฤติ ตน ให้ สม ฐานะ การ กระทำ ความ ผิด ใด ๆ ที่ ยัง ไม่ เป็น ที่ ยอม รับ ใน สมัย นั้น อัน ทำ ให้ เสื่อม พระ เกียรติยศ จง ถูก ลง โทษ อย่าง หนัก ขณะ ที่ หม่อม เจ้า จันทร์เจริญ และ หม่อม เจ้า อุบล พรณี ทรง อยู่ ใน สังคม ยุค
ใหม่ ความ คิด ของ เจ้า นาย ก้าว หน้า และ มี โลกท กว้าง ไกล เกียรติยศ บรรดาศักดิ์ จึง แทบ ไม่ มี มี ความ สำคัญ เท่า ใด นัก ล่า สุด ใน ปัจจุบัน มา ถึง รัชกาล ที่ 10 โปรด ก้าว ถอด ยศ เจ้า คุณ พระ สินินาถ พิราช กัลยานี ทาน ไม่ จง รัก ภักดี ต่อ พระ มหากษัตริย์ โปรด ก้าว ถอด ยศ เจ้า คุณ พระ ศินีนาถ พิราช กัลยานี าน ไม่ จง รัก ภักดี ต่อ พระ มหากษัตริย์ ประพฤติ ตน ต่อ ต้าน งาน พระ ราชพิธี บอก บรมราชาภิเษก ใน การ สถาปนา พระ นาง เจ้า พระ บรมราชินี ใน วัน ที่ 12 ตุลาคม 2562 ราชกิจจานุเบกษา ได้ ลง ประกาศ เรื่อง ให้ ข้า ราชการ ใน พระ องค์ ฝ่าย ทหาร พ้น จาก ตำแหน่ง ถอด
ฐานันดรศักดิ์ และ ยศ ทหาร ตลอด จน เรียก เขื่อน เครื่อง ราช อิสริยาพร ทุก ชั้น ตรา ราย ละเอียด มี ดัง นี้ พระ บาท สมเด็จ พระ ปรเมนทร ธิบดี ศรีสินทร มหาวชิราลงกรณ์ พระ วจิรา ก้า เจ้า อยู่ หัว มี พระ บรม ราชโองการ โปรดเกล้า โปรด กระหม่อม ให้ ข้า ราชการ ใน พระ องค์ ฝ่าย ทหาร พ้น จาก ตำแหน่ง ถอด าน ดอนศักดิ์ และ ยศ ทหาร ตลอด จน เรียก คืน เครื่อง ราช อิสริย พร ทุก ชั้น ตรา เนื่อง จาก กระทำ ความ ผิด ราชสวัสดิ์ และ ไม่ จง รัก ภักดี ต่อ พระ มหากษัตริย์ เจ้า คุณ พระ ศินีนาถ พิราช กัลยานี ประพฤติ ตน ต่อ ต้าน งาน พระ ราชพิธี
บรมราชาภิเษก ใน การ สถาปนา สมเด็จ พระ นาง เจ้า พระ บรมราชินี โดย ประพฤติกรรม ต่อ ต้าน กด ดัน ทุก วิถี ทาง ไม่ ให้ มี การ สถาปนา นี้ เกิด ขึ้น และ หวัง ว่า จะ ได้ ตำแหน่ง
